Home / Vị thuốc đông y / Thuốc bắc – Thuốc nam là gì? Cách phân biệt 2 loại thuốc này là gì?

Thuốc bắc – Thuốc nam là gì? Cách phân biệt 2 loại thuốc này là gì?

Phân biệt sự khác nhau của thuốc bắc và thuốc nam

Thuốc bắc là cách gọi của người Việt và Y học cổ truyền Việt Nam về các vị thuốc được Y học cổ truyền Trung Quốc sử dụng trong Đông y. Người Trung Quốc, đa phần là người Hoa gọi các vị thuốc này là Trung dược hoặc Hán dược theo tên nước của họ. Các vị thuốc bắc thường có nguồn gốc xuất xứ từ Trung Quốc, được trồng hoặc lấy chủ yếu ở Trung Quốc, một số hiện đã được trồng tại Việt Nam.

Thuốc nam hay còn được gọi là thuốc ta là các vị thuốc được Y học cổ truyền Việt Nam sử dụng trong Đông y có xuất xứ từ Trung Quốc. Các vị thuốc nam có nguồn gốc chủ yếu từ bản địa, được tìm thấy hoặc trồng chủ yếu ở Việt Nam.

Dù là thuốc bắc hay thuốc nam thì đều gọi chung là vị thuốc đông y và được sử dụng theo Y học cổ truyền phương đông – Đông y.

Điểm giống nhau của thuốc bắc và thuốc nam

Cách chế biến, tinh chế

Các vị thuốc này đều được hái lượm hoặc săn bắt về, sơ chế, làm sạch ở dạng tươi hoặc khô, có thể nấu thành cao.

Thành phần, đặc tính

Đều được có nguồn gốc từ tự nhiên, là thực vật – được gọi là thảo dược hoặc động vật, ký sinh trùng, hay lưỡng tính như vị thuốc đông trùng hạ thảo.

Đông trùng hạ thảo tươi

Đều không gây tác dụng phụ hay nguy hại cho sức khỏe giống như các loại thuốc tây y được chế xuất từ tổng hợp các chất hóa học nếu sử dụng hợp lý về liều lượng và phối hợp các vị thuốc.

Chẩn đoán bệnh và kê thuốc

Để có một đơn thuốc Bắc hoặc thuốc nam, các thầy thuốc thường áp dụng phương pháp chẩn đoán truyền thống của y học cổ truyền Trung Quốc là bắt mạch, xem sắc thái, biểu hiện triệu chứng bên ngoài). Một khi đã xác định được bệnh, thầy thuốc thường kê nhiều loại thuốc Bắc, thuốc nam phối hợp với nhau theo một phương thức và tỷ lệ nhất định vào trong một đơn vị gọi là thang thuốc. Hiếm khi dùng chỉ riêng một loại thuốc. Nếu có, thường dùng để giải thuốc, cấp cứu hay dùng ngoài gọi là tọa độc vị. Y học cổ truyền Trung Quốc dựa vào thuyết âm dương ngũ hành để phối hợp các vị thuốc Bắc. Tương tự Y học cổ truyền Việt Nam cũng vậy với các vị thuốc nam.

Cách sử dụng thuốc

Người bệnh thường được đề nghị dùng nhiều thang, nhiều phương thang cho một đợt điều trị. Nhìn chung, điều trị bằng thuốc Bắc hoặc thuốc nam thường mất thời gian hơn so với điều trị bằng thuốc tân dược của y học hiện đại đối với cùng một loại bệnh.

Sắc thuốc dạng lỏng để uống

Thuốc Bắc hay thuốc nam đều được dùng qua đường miệng là chủ yếu. Thuốc đem luộc, hãm, ninh trong nước (sắc thuốc) theo tỷ lệ do thầy thuốc đề nghị, chẳng hạn như một thang thuốc với bao nhiêu bát nước và đun trong khoảng thời gian bao lâu để còn bao nhiêu bát thuốc nước. Đối với người bệnh không có điều kiện sắc thuốc, thầy thuốc có thể cho dùng thuốc đã bào chế thành viên. Đối với thuốc Bắc hay thuốc nam ngâm rượu bao gồm cả bộ phận động vật ngâm rượu hay cao đem ngâm rượu, thầy thuốc cũng hướng dẫn cách sử dụng chặt chẽ về thời gian, thời điểm, khối lượng, đối tượng dùng, chỉ định và chống chỉ định.

Ở Trung Quốc và Việt Nam hiện nay, một số bệnh mãn tính khó chữa như bệnh dạ dày, các bệnh về thận, gan… đều được ưu thích điều trị bằng Đông y do đặc tính thảo dược an toàn mặc dù liệu trình điều trị khá dài.

Ngoài ra, các loại thuốc bắc – nam cũng có thể dùng để chườm, đắp, bôi, bó, xông hoặc để trong gối dùng khi đi ngủ.

Thuốc Bắc hay thuốc nam còn có thể dùng làm thực phẩm trị liệu như tiềm (hầm) với gà, gân, nấu canh với cá, xương, nạc, nấu lẩu, làm kẹo ngậm…

Món gà hầm thuốc bắc rất bổ dưỡng

Để tránh phản ứng giữa các kim loại với chất hoạt tính sinh học trong thuốc, phương pháp sắc thuốc truyền thống là sử dụng nồi bằng đất nung hoặc gốm sứ. Với hàm lượng chất hoạt tính sinh học trong thuốc rất nhỏ, cỡ vài mg/lít và khi sắc thuốc, nước sôi đến 100 độ C nên rất dễ phản ứng với các tạp chất có trong nước như các kim loại chuyển tiếp Crôm, Niken, Sắt… tạo thành các chất cơ kim làm giảm tác dụng và gây các tác dụng phụ cho người uống thuốc. Để loại trừ các phản ứng của thuốc với tạp chất của nước thì tốt nhất là dùng nước cất để sắc thuốc bắc.

Nguồn: Tổng hợp từ Wikipedia

Thuốc bắc – Thuốc nam là gì? Cách phân biệt 2 loại thuốc này là gì?
5 (100%) 4 votes

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *