Home / Vị thuốc đông y / Ba kích và công dụng trong y dược học

Ba kích và công dụng trong y dược học

Ba kích hay còn gọi ba kích thiênnhàu thuốcruột gà (danh pháp hai phần: Morinda officinalis), là loài thực vật thuộc chi Nhàu, họ Cà phê.

Cây dây leo sống nhiều năm, thân mảnh có lông mịn. Lá đơn nguyên mọc đối chữ thập, tạo thành các lóng thân dài từ 5–10 cm. Phiến lá hình bầu dục thuôn ngược, đầu là ngọn gấp, đuôi lá hình tim hoặc tròn, phiến lá lúc non màu xanh, già màu trắng mốc và khi khô có màu nâu tím. Mặt dưới phiến lá đếm có 8-9 cập gân thứ cấp. Hoa trắng sau chuyển vàng. Quả kép phủ lông, có màu đỏ khi chín. Rễ cây phình to.

Cây mọc leo thành bụi ven rừng đồi núi có độ cao tuyệt đối dưới 500m.

Một số bộ phận của cây được sử dụng làm dược liệu chữa các bệnh phong thấp, giảm huyết áp, bổ dương. Người âm hư, hỏa thịnh, táo bón cấm dùng.

Củ ba kích tươi

Dược tính theo đông y

Theo Đông y: Ba kích vị cay chát ngọt, tính ôn, vào kinh can thận có những tác dụng chính như sau:

  • Tác dụng ấm thận, tráng dương, khỏe gân cốt, trừ phong thấp.
  • Nước sắc ba kích có tác dụng làm hạ huyết áp, tăng sức dẻo dai, tăng sức đề kháng của cơ thể
  • Rượu ba kích có tác dụng: Tăng cường chức năng sinh lý cho nam giới, bổ thận tráng dương, kiện gân cốt
  • Tác dụng kéo dài thời gian quan hệ, điều trị bệnh xuất tinh sớm
  • Tác dụng điều trị chứng di mộng tinh ở nam giới

Cách chế biến ba kích làm thuốc

1. Cách chế biến thành ba kích khô :

  • Rễ cây đào về cắt bỏ cổ rễ và rễ con, chỉ lấy phần củ có đường kính 0,5cm trở lên
  • Phơi nắng cho héo rồi dùng chày gỗ đập nhẹ cho bẹp phần thịt (tránh dập nát)
  • Tiếp tục phơi, sấy khô, thịt sẽ biến thành màu tím hoặc hồng tím, có nhiều chỗ đứt sâu để lộ lõi gỗ nhỏ bên trong
  • Cuối cùng là cắt thành từng đoạn ngắn 10cm và sử dụng

2. Cách chế biến ba kích tươi

  • Củ ba kích sau khi thu hái về sẽ được rửa sạch và phơi ráo nước
  • Dùng dao khía nhẹ vào phần thịt củ ba kích để lộ ra phần lõi, dùng dao tách phần thị và rút bỏ lõi
  • Phần thịt của ba kích sẽ được dùng làm thuốc ( thường để ngâm rượu) bỏ phần lõi, không sử dụng.

Củ ba kích khô

Một số bài thuốc trong đó có sử dụng ba kích

1. Ngâm rượu ba Kích

a. Ngâm đơn vị chỉ có ba kích:

Ba kích tươi sau khi rửa thật sạch, bỏ lõi, tùy vào mục đích sử dụng mà có những cách chế biến khác nhau. Cách chế biến đơn giản nhất đó là ngâm rượu. Với 1 kg ba kích tươi,sau khi bóc lõi có thể ngâm từ 2-4 lít rượu. Nếu cho nhiều rượu quá nhiều mùi vị, màu sắc của ba kích sẽ ko được đậm đà. Thường để dùng cho cá nhân thi thoảng uống vài chén cho khỏe là ngâm với tỉ lệ 1kg/2 lít. Rượu ba kích có màu tím, có mùi thơm, vị ngọt nhẹ rất dễ sử dụng.

Tham khảo: Cách ngâm rượu Ba Kích

b. Ngâm phối hợp nhiều vị

Thành phần:

  • Ba kích tím loại tươi : ……….. 1kg
  • Dâm dương hoắc khô: …….. 0.5Kg (Giá bán: 125.000đ/0,5kg)
  • Nấm ngọc cẩu khô……………  0,5 Kg (Giá bán: 450.000đ/kg)
  • Sa sâm, câu kỷ tử , đỗ trọng, đương quy, cam thảo, đại táo mỗi vị 100g (Giá: 200.000đ)

Cách ngâm: Phối hợp các vị thuốc trên ngâm với 7 lít rượu trắng, ngâm trong thời gian 20-25 ngày là có thể dùng được. Ngày dùng 2-3 lần, mỗi lần 2 ly nhỏ.

(Hiện nay Caythuoc.org  đã có bán các loại cây thuốc trên)

2. Cách sử dụng ba kích cho người không uống được rượu.

Bạn muốn tăng cường sinh lý, nhưng bạn không thể uống rượu vì lý do sức khỏe, hoặc đang buộc phải kiêng rượu vì một lý do này đó. Bạn có thể áp dụng cách sắc thuốc ba kích để sử dụng. Trong trường hợp này bạn hãy tham khảo bài viết : Cách chế biến ba kích cho người không uống được rượu

3. Ba kích làm thuốc điều trị thận hư:

(Nam giới liệt dương, xuất tinh sớm, phụ nữ khó thụ thai, dương hư) có thể dùng 1 trong 2 bài sau:

  • Bài 1: Ba kích, đảng sâm, phúc bồn tử, thỏ ty tử, thần khúc (tất cả 300g); Củ mài núi khô 600g. Đem các vị trên, tán bột mịn làm hoàn 10g với mật ong. Ngày uống 2-3 lần/ngày, mỗi lần 1 viên hoàn.
  • Bài 2: Ba kích, cốt toái bổ, đảng sâm, nhục thung dung, long cốt tất cả 300g; Ngũ vị tử 150g. Làm hoàn mềm 10g với mật ong. Ngày uống 2-3 lần/1 hoàn.

4. điều trị gân xương yếu, lưng, đầu gối đau buốt :

  • Bài 1: Ba kích, đỗ trọng bắc tẩm muối sao, nhục thung dung, thỏ ty tử, tỳ giải tất cả 400g; Hươu bao tử: 1 bộ. Các vị trên làm hoàn cứng to bằng hạt đỗ xanh. Mỗi lần uống 6g thuốc hoàn/3 lần/ngày.
  • Bài 2: Ba kích nhục 10g, thục địa 10g, nhân sâm (hoặc đảng sâm) 4g, thỏ ty tử 6g, bổ cốt toái 5g, tiểu hổi hương 2g, nước 600ml. Sắc còn 200ml, chia ba lần uống trong ngày. Dùng điều trị nhũng người già yếu chân gối, tê mỏi.

Nguồn: www.bsdaday.info

Ba kích và công dụng trong y dược học
Rate this post

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *